Przewlekły stres towarzyszy wielu osobom w dzisiejszym świecie, a jego wpływ na organizm jest szeroki i wieloaspektowy. Szczególnie interesującym zagadnieniem jest jego oddziaływanie na zdrowie jelit, zwłaszcza u kobiet po 50. roku życia. W tym okresie życia kobiety doświadczają wielu zmian hormonalnych, metabolicznych i fizjologicznych, które mogą zwiększać podatność na negatywne skutki stresu. Badania naukowe coraz częściej wskazują na silny związek między stresem a zdrowiem jelit. Ma to szczególne znaczenie dla tej grupy wiekowej.
Przewlekły stres a motoryka i ukrwienie jelit
Stres ma jeszcze jedno oblicze – hamuje perystaltykę jelit oraz ogranicza ich ukrwienie i dostęp informacji. Dlaczego tak się dzieje? Jest to mechanizm przestrojenia organizmu na tryb walki lub ucieczki. Ciało ogranicza wtedy wszelkie procesy, które pochłaniają energię, by skierować ją do aparatu ruchu i zaopatrzenia w energię. Układ pokarmowy nie jest żadnym z nich. W sytuacji, kiedy musimy szybko uciekać przed drapieżnikiem, nie myślimy przecież o kolacji!
Z tego względu w naszym interesie jest wtedy raczej posiadanie sprawnych nóg i wydolnych płuc, by nie zostać czyjąś kolacją! Ten sam mechanizm zachodzi nie tylko wtedy, gdy stres jest gwałtowny i ostry, ale również w stresie przewlekłym. Łatwo więc sobie wyobrazić jak biedne są nasze jelita! Przez lata słabo się poruszają ( prowadzi to do zaparć i zastojów) i są miernie zaopatrywane w składniki odżywcze. Nic dziwnego, że po pewnym czasie zaczynają chorować.
Stres a mikrobiom jelitowy
Mikrobiom jelitowy jest złożoną społecznością bakterii, grzybów i innych mikroorganizmów zamieszkujących nasze jelita. Odgrywa on kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia. Badania wykazują, że przewlekły stres może znacząco zaburzać równowagę mikrobiomu, prowadząc do dysbiozy. Jest to stan, w którym dochodzi do nieprawidłowego składu flory bakteryjnej.
Ponadto w jednym z badań opublikowanych w czasopiśmie “Nature Microbiology” (2019) wykazano, że stres wpływa na zmniejszenie różnorodności mikrobiomu. Ma to bardzo duży wpływ zarówno na zdrowie jelit, jak i innych układów ciała. U kobiet po 50. roku życia często obserwuje się zmiany w metabolizmie i układzie hormonalnym. Dysbioza nasila dodatkowo problemy trawienne, takie jak wzdęcia, zaparcia czy biegunki.
Stres a układ odpornościowy jelit
Jelita są nie tylko centrum trawienia, ale także ważnym elementem układu odpornościowego. Przewlekły stres osłabia funkcje immunologiczne jelit, co zwiększa ryzyko infekcji i stanów zapalnych. Badanie opublikowane w “Brain, Behavior, and Immunity”(2020) wykazało, że stres aktywuje szlaki zapalne w organizmie. W konsekwencji, prowadzi to do przewlekłego stanu zapalnego w jelitach. U kobiet 50+ takie stany zapalne mogą być szczególnie niebezpieczne. Ze względu na to, że ich organizmy są bardziej podatne na choroby związane z wiekiem, takie jak zespół jelita drażliwego (IBS) czy choroby zapalne jelit (IBD).
Stres a hormony i jelita
U kobiet po 50. roku życia menopauza prowadzi do znaczących zmian hormonalnych. Na pierwszy plan wysuwa się spadek poziomu estrogenów. Mają one wpływ na funkcjonowanie jelit, regulując ich motorykę i przepuszczalność. Badania opublikowane w “Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism” (2018) sugerują, że spadek poziomu estrogenów nasila negatywne skutki stresu na jelita. Ponadto stres sam w sobie wpływa na poziom kortyzolu – hormonu stresu. Z tego względu tworzy się błędne koło, gdyż kortyzol dodatkowo zaburza równowagę hormonalną.
Jelita jako “drugi mózg”
Ze względu na obecność tzw. jelitowego układu nerwowego (ENS), jelita są często nazywane “drugim mózgiem”. Składa się on z ponad 100 milionów neuronów! Ten układ komunikuje się z mózgiem za pomocą osi jelita-mózg. Badania opublikowane w “Cell” (2021) pokazują, że stres może zakłócać tę komunikację. Konsekwencją tego zaburzenia jest obniżenie nastroju, a także depresja czy lęk. Naturalnie są one częstsze u kobiet w wieku 50+, a słabe jelita nasilają jeszcze tę tendencję. Oprócz tego, toksyny dostające się do krwiobiegu przez nieszczelną barierę mogą blokować receptory opiatowe w mózgu wpływając na obniżenie nastroju!
Przewlekły stres a choroby jelitowe
Przewlekły stres jest jednym z czynników ryzyka rozwoju chorób jelitowych, takich jak zespół jelita drażliwego (IBS) czy choroba Leśniowskiego-Crohna. W badaniu opublikowanym w “Gastroenterology” (2017) wykazano, że kobiety po 50. roku życia, które doświadczały przewlekłego stresu, miały wyższe ryzyko zachorowania na IBS w porównaniu z kobietami młodymi. Ponadto stres nasila objawy już istniejących chorób jelitowych, utrudniając jednocześnie ich leczenie.
Podsumowanie
Przewlekły stres ma znaczący wpływ na zdrowie jelit kobiet po 50. roku życia, zaburzając równowagę mikrobiomu, osłabiając układ odpornościowy i wpływając na komunikację między jelitami a mózgiem. Wiedza na temat tych mechanizmów jest kluczowa dla zrozumienia, jak stres może wpływać na ogólny stan zdrowia w tej grupie wiekowej. Warto pamiętać, że jelita są nie tylko narządem trawiennym, ale także centrum zdrowia psychicznego i fizycznego. Ich kondycja jest ściśle związana z naszym samopoczuciem.
Informacje o tym, jak zapanować nad stresem znajdziesz w moim kursie ” Jelit moc”. Zajrzyj na stronę i zobacz, co ta dla Ciebie przygotowałam- tu kliknij Jestem ciekawa!
Korzystam z Canva
